20160527

"Veganların cevaplamaktan bıktıkları 10 soru"

Onedio ve benzeri internet sitelerinde ve bazı "vegan" sayfalarda "Veganların cevaplamaktan bıktıkları 10 soru", "Veganlara sormamanız gereken 15 soru" gibi listeler yayınlanıyor. Bunlardan birine daha bugün rastladım. O yüzden bunu yazmak geldi aklıma. Bu listelerin pek çok açıdan sakıncalı ve yanlış yönlendirici olduğunu düşünüyorum.

Öncelikle, naveganlar; lütfen bu listelere/söylemlere aldırmayın ve sorularınızı sorun. Eğer hayvanlara gereksiz yere zarar vermenin ve onları öldürmenin yanlış olduğunu düşünüyorsanız zaten vegan olmanız gerektiğini göreceksiniz. Eğer bu ahlaki değere sahipseniz; öğrenmeye ve adalete dair bilinçlenmeye yönelik sorularınızı yanıtlamaktan memnuniyet duyarım, vaktim olmadığı zamanlarda bile sizi merak ettiğiniz konularda tutarlı ve anlamlı kaynaklara yönlendirebilirim. Ayrıca eğer vegan olmanız gerektiğini düşünüyorsanız ama bunun çok zor, maliyetli, karmaşık ya da sağlıksız olacağı gibi endişeleriniz varsa bunlar konusunda da kendi deneyimlerimden ve gözlemlerimden yola çıkarak ipuçları verebilir, yol göstermeye çalışabilirim. Bunların hiçbirinin kendimizden güçsüzlere haksızlık etmeye son vermenin önünde engel olmadığını göreceksiniz. Aklınızdaki soruların bir kısmı bundan yıllar önce benim de aklımdaki sorulardı, bunların hepsinin cevapları var. Vegan olmak bir şey yapmak ya da bir camiaya katılmak değil, hakkınız olmadığı ve değerlerinizle örtüşmediği halde yapmayı sürdürdüğünüz şiddet içerikli bir davranışa ve hak ihlaline son vermektir. Bu ifade aklınızda sorular mı uyandırdı? Bu soruları görmezden gelmeyin.

Doğrusu "bıkmadığım" ancak canımı sıkan bir şey varsa, o da "veganların 'kişisel tercihlerine(!)' saygı duymak" kisvesi altında veganlıkla ilgili ahlaki anlamda sorgulama içeren argümanları görmezden gelen, sorular sormayan, mevzu kendini ilgilendirmiyormuş, kendisi bu olan bitenin (türcülüğün, hayvan katlinin ve köleliğinin) bir tarafı değilmiş gibi davranan kişiler. Onlardan olmayın. Bu kişilerden biriyseniz, bir an önce haksızlığı sürdürmenize sebep olan bu hatalı algıdan kurtulmalısınız. Rölativist bir bakış açısı içinden mevzuyu bir kimlik meselesi gibi algılamayın, hiç alakası yok. Bu bir saygı ya da kimlik meselesi değil bir adalet meselesi. Konu ne veganlar, ne veganların "kişisel tercihleri" ne de sizin bunlara saygı duyup duymamanız. Konu tıpkı diğer ayrımcılık ve şiddet biçimleri gibi ve üstelik navegan yaşamlar sürdürdüğünüzde tarafsız olmuyor, aktif olarak bunların katılımcısı ve destekçisi oluyorsunuz.

Vegan olmak benimle ve diğer veganlarla ilgili bir şey değil. Vegan olmak sizi de ilgilendiren ama hayvanlara karşı sürdürdürdüğümüz katliam ve kölelikle ilgili bir şey. Görmezden gelmeye, yokmuş gibi davranmaya son vermek için şu sayfadan başlayabilirsiniz bence: www.VeganOluyorum.com

Bİr sonraki öğününüzde ya da üzerinize bir şey giydiğinizde kendinize şu soruyu sorun: "Bunu yapmaktan aldığım keyif ya da buna alışmış olmam gerçekten birilerinin acı çekmesi ve öldürülmesi ile karşılaştırılabilir mi?" Eğer bu sorunun cevabı "Hayır" ise, geriye sadece "Nasıl?" sorusu kalıyor. Ve emin olun, o kadar zor bir soru değil bu.

-----------------------------

Ve veganlar, bu listeleri hazırlayanlar, profillerinde paylaşanlar... Neden bu sorulardan bunalıyorsunuz? Vegan olmaya karar vermeden önce sizin de benzer sorularınız yok muydu ya da buna benzer sorularla yola çıkıp daha sonra vegan olan kimseyi tanımıyor musunuz? Aynı soruları sanki hiç cevap almamış gibi tekrar tekrar soran bir kişi can sıkıcı olabilir, buna hak veriyorum. Yine de bunun sebebinin verdiğiniz cevabın yeterli olmaması olmadığından emin misiniz? Kaldı ki, çoğu zaman bizim bininci kez duyduğumuz bir soruyu, karşımızdaki kişi ilk defa soruyor oluyor. Eğer ona "pehh, ne kadar budalaca bir soru bu!" şeklinde cevap verirseniz düşüneceği şey pek tabii ki "Karşımdaki vegan bu soruyu cevaplayamadı, hatta sinirlendi demek ki bu konuda bir boşluk var, bu da veganlığın saçma bir şey olduğunu ispatlar" oluyor. "Eğer biz hayvanları yemezsek hayvanlar dünyayı ele geçirmez mi?" sorusunu saçma mı buluyorsunuz, bir de bu soruya cevapsız kalmanın ne kadar saçma olduğunu düşünün! Ya da "İnsanların vegan olması doğal mıdır?" sorusunu alakasız mı buluyorsunuz, bir de insanların otobur olduğu gibi adaletle ve hakla ilgisi olmayan ve veganlığı bir beslenme tarzı gibi gösteren cevaplar vermenin konuyla ne kadar alakasız olduğunu düşünün.

Özetle bu listeleri hazırlayarak ve paylaşarak
1. Veganlığın kendi kişisel "tercihiniz" olduğu ve kimsenin size bu konuda bir şey sormamasını istediğinizi, "saygı" adı altında görmezden gelinmeyi istediğinizi söylemiş oluyor
2. Henüz vegan olmayanlara sorularını sormalarının ve öğrenmelerinin yollarını kapatıyor
3. Bu soruları doğru bir şekilde cevaplayarak, bunları adalet hakkında bir konuşmanın başlangıcı olarak kullanmak konusunda kendi üzerinize düşen sorumluluktan kaçmış oluyorsunuz. 

Vegan olarak üstümüze düşenin minimumunu yapmış oluyoruz ama katliamı ve köleliği bitirecek olan bu şekilde sorularla başlayan konuşmaları veganlığı yaygınlaştırmak için kullanabilme becerimiz olacak.

http://bit.ly/veganSSS sayfasını ziyaret etmek size bu sorulara nasıl cevaplar verebileceğiniz konusunda bir rehber sunacaktır.

-----------------------------

Onedio'da veganlıkla ilgili güzel listeler de var. Bunlardan biri şu liste.

Tavsiye ederim. Eğer henüz vegan değilseniz, konu üzerine düşünmeniz için iyi bir başlangıç olabilir.
Ama daha kapsamlı bir rehber www.VeganOluyorum.com adresinde.